Savaşın gölgesinde 8 enerji devine 93 milyar dolarlık kâr.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji piyasalarında sert hareketlilik yaşanırken, dünyanın en büyük petrol şirketleri üç ayda 93 milyar doların üzerinde net kâr açıkladı. İngiltere merkezli finansal veri şirketi London Stock Exchange Group (LSEG) ile ABD merkezli enerji ve finans analiz firması S&P Global Inc. verilerine göre Saudi Aramco, ExxonMobil, Chevron, Shell, BP, TotalEnergies, Equinor ve Eni, Nisan-Haziran döneminde rekor gelir elde etti. Petrol fiyatlarının savaşla birlikte 126 doların üzerine çıkması, enerji tekellerinin kazançlarını büyütürken milyonlarca insan yüksek fatura ve iklim krizinin sonuçlarıyla baş başa kaldı.
DAKİKADA 700 BİN DOLAR
Yayımlanan veri ve istatistikler, sekiz büyük şirketin savaşın son 3 ayında dakikada yaklaşık 700 bin dolar kar elde ettiğini ortaya koydu. Aynı dönemde bu şirketlerin toplam piyasa değeri de yaklaşık 600 milyar dolar artarak 3 trilyon doların üzerine çıktı. Chevron’un karı geçen yılın aynı dönemine göre beş kat artışla 12,2 milyar dolara, ExxonMobil’in karı ise iki katına çıkarak 14,5 milyar dolara yükseldi. Shell son yılların en yüksek ikinci çeyrek kazancını açıklarken, BP de Ukrayna savaşının ilk yılından bu yana en yüksek çeyrek gelirine ulaştı. Uluslararası sivil toplum kuruluşu Global Witness ise enerji devlerinin “insanlığın acısından para kazandığını” belirtiyor.
PETROL SAVAŞLARININ UZUN TARİHİ
Enerji kaynakları uzun yıllardır uluslararası güç mücadelelerinin merkezinde yer alıyor. 1991 Körfez Savaşı, 2003 Irak’ın işgali, 2011 Libya müdahalesi ve son dönemde İran çevresinde yükselen gerilim, petrol piyasalarını doğrudan etkileyen başlıca krizler arasında bulunuyor. Özellikle Irak’ın ABD tarafından işgal edilmesinin ardından petrol gelirleri ve enerji altyapısı üzerindeki uluslararası rekabet yıllarca tartışıldı. Orta Doğu’da yaşanan her büyük askeri müdahale ve kriz, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtı. Küresel enerji piyasalarında oluşan her fiyat şoku ise büyük petrol şirketlerinin bilançosuna rekor gelir olarak yansıdı.
ŞİRKETLER İKLİM KRİZİNİ KÖRÜKLÜYOR
Kazanç rekorları açıklayan enerji şirketlerinin tesisleri, aynı zamanda dünyanın en büyük karbon salımı kaynakları arasında yer alıyor. Carbon Majors veri tabanına göre sırasıyla Saudi Aramco, Chevron, ExxonMobil, Shell ve BP “tarih boyunca en fazla karbon emisyonundan sorumlu şirketlerin” başında geliyor. Yayımlanan bilimsel çalışmalarda da büyük fosil yakıt şirketlerinin emisyonlarıyla ölümcül sıcak hava dalgaları arasında sık sık doğrudan bağlantı kuruluyor.
YEŞİL ENERJİDEN VAZGEÇİYORLAR
Çevre ve bilim raporlarına rağmen birçok büyük enerji şirketi son yıllarda yenilenebilir enerji yatırımlarını azaltarak yeniden petrol ve doğal gaz projelerine yöneldi. BP’nin enerji dönüşümü bütçesini 5 milyar dolardan yaklaşık 1,5-2 milyar dolar seviyesine düşürmesi ve birçok yenilenebilir enerji yatırımını satışa çıkarması bu değişimin en dikkat çekici örnekleri arasında gösteriliyor.
İNSAN VE ÇEVRE İÇİN KULLANILSIN ÖNERİSİ
Friends of the Earth ve Global Witness gibi çevre örgütleri, küresel yakıt şirketlerinin elde ettiği olağanüstü savaş karlarının iklim kriziyle mücadele, yenilenebilir enerji yatırımları ve afetlerden etkilenen toplumların yeniden inşası için kullanılmasını talep ediyor.
Kaynak: Web Özel