ABD’de enflasyonun beklenenden güçlü gelmesi ve ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırabileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi, teknoloji hisselerindeki sert düşüşlerle birleşince küresel piyasalarda satış baskısı belirginleşti.
ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylülde aylık yüzde 0,6 ile beklentilere paralel, yıllık yüzde 3,7 ile beklentilerin üzerinde arttı. Böylece aylık enflasyon son 5 ayın, yıllık enflasyon da son 4 ayın en yüksek seviyesine çıktı.
Benzin fiyatlarına ilişkin endeks, eylülde aylık bazda yüzde 9,1 yükselerek TÜFE’deki aylık artışın yarısından fazlasını oluşturdu. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise aynı dönemde aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,6 ile beklentilerden daha yüksek gerçekleşti.
Enflasyon verisinin ardından Fed yetkililerinin açıklamaları da yatırımcılar tarafından yakından izlendi. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, TÜFE verilerinin beklediğinden yüksek geldiğini belirterek, bugün açıklanacak Üretici Fiyat Endeksinin enflasyon görünümünü değerlendirmesine yardımcı olacağını söyledi.
Barkin, Fed’in bu ay vereceği politika kararına ilişkin bir öngörüde bulunmak istemediğini kaydetti.
Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee de TÜFE verilerinin “cesaret kırıcı” olduğunu vurgulayarak, hizmet enflasyonunun da bir endişe kaynağı olduğunu dile getirdi. Goolsbee, sağlam bir ekonomi ve yüksek enflasyon söz konusu olduğunda, Fed’in bunu nasıl ele alması gerektiğiyle ilgili herhangi bir belirsizlik olmadığını söyledi.
Öte yandan Fed’in yayımladığı Bej Kitap raporu, fiyat baskılarının sürdüğüne ve bazı bölgelerde yoğunlaştığına işaret etti. Bu gelişmelerle para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in ekim ayında faiz artırımına gitme ihtimali yüzde 22’den yüzde 73’e çıktı.
ABD’de enflasyonun hızlanmasıyla Fed’in faiz artırabileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi, teknoloji hisselerindeki kayıpları da derinleştirdi. Orta Doğu’daki gelişmelerin etkisiyle yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artırması, merkez bankalarının daha sıkı para politikaları uygulayabileceği endişelerini de destekliyor.
Yapay zeka alanına yapılan milyarlarca dolarlık yatırımın beklenen getiriyi sağlayıp sağlamayacağına ilişkin soru işaretleri de piyasalardaki satış baskısını artırıyor.
Bu gelişmelerle yatırımcıların güvenli liman olarak ABD tahvillerine yönelmesi sonucu ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 9 baz puan azalışla yüzde 5,11’e indi. Tahvil faizlerindeki gerilemeyle dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 102,1 seviyesinde seyrediyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya, İran ve Venezuela gibi yaptırım uygulanan ülkelerden petrol ve petrol ürünleri taşıyan ve “gölge filo” olarak adlandırılan gemilere yönelik yaptırımları hafifletmeyi değerlendirdiğine ilişkin haberin ardından aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 azalışla 104,3 dolara düştü.
Tahvil faizlerindeki ve dolar endeksindeki düşüşten destek bulan altının onsu yüzde 1 artışla 4 bin 145 dolardan işlem görüyor. Analistler, merkez bankalarının altın alımlarının sürmesinin de fiyatları desteklediğini belirtiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), eylül ayına ilişkin Petrol Piyasası Raporu’nda küresel petrol talebinin 2026’nın dördüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre günlük 2 milyon 500 bin varil, yıl genelinde ise ortalama 2 milyon 600 bin varil azalacağını öngördü. Diğer taraftan Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, ülkede bazı petrol rafinerilerinin onarımların ardından yeniden faaliyete geçtiğini, tesislerdeki durumun son haftalarda önemli ölçüde iyileştiğini bildirdi.
Söz konusu gelişmelerle New York borsasında dün negatif bir seyir izlendi.
ABD’li bankalar da üçüncü çeyrek bilançolarını açıklamayı sürdürdü. Morgan Stanley’nin karı ve geliri üçüncü çeyrekte beklentileri aşarken, bankanın hisseleri günü yüzde 3’e yakın düşüşle tamamladı.
Bilançosuna 1,2 milyar dolarlık idari para cezası kaydeden Bank of America’nın karı da üçüncü çeyrekte yüzde 17 azalarak 6,9 milyar dolara indi. Bu dönemde karı ve geliri beklentileri karşılayamayan bankanın hisseleri yaklaşık yüzde 5 değer kaybetti.
Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,09, S&P 500 endeksi yüzde 1,11 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,88 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne de negatif başladı.
Avrupa borsaları ise şirket bilançolarının beklentilerden iyi gelmesiyle dün İtalya hariç pozitif seyretti. Teknoloji ve çip sektöründe, Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML’nin yapay zekaya yönelik güçlü talebin süreceğini teyit ederek ileriye dönük beklentilerini yükseltmesi üzerine şirketin hisseleri yüzde 1,2 değer kazandı.
Savunma sanayisinde ise tank üreticisi KNDS’den 130 milyon avroluk yeni sipariş aldığını açıklayan Renk şirketinin hisseleri yüzde 2,7 prim yaptı. Çip üreticisi Infineon ise sektör genelindeki satış baskısının etkisiyle günü yüzde 1,7 kayıpla tamamladı.
Öte yandan gözler bugün Avrupa Birliği liderlerinin Brüksel’de yapacağı görüşmelere çevrildi. Bu görüşmelerdeki ana başlıklardan biri de “küresel ekonomik dengesizlikler” olacak.
Söz konusu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,15, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,70, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,58 yükselirken, İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,61 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar da güne negatif başladı.
Teknoloji şirketlerinin hisselerindeki satış baskısı Asya borsalarında sert düşüşlere neden oldu. Güney Koreli teknoloji şirketlerinden SK Hynix’in hisseleri yüzde 10,2, Samsung Electronics’in hisseleri yüzde 8,6, LG Innotek’in hisseleri yüzde 9,2, Japon teknoloji şirketi Kioxia’nın hisseleri yüzde 11,3 geriledi.
Öte yandan Japonya’da sanayi üretimi ağustosta aylık bazda yüzde 2,4 azalırken yıllık bazda yüzde 2,7 arttı. Veriler piyasa beklentilerinin altında kaldı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 7, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,5, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2 değer kaybetti.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,08 değer kaybederek 12.118,29 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 değer kaybetti.
Dolar/TL dün günü yatay seyirle 49,3971’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 49,4136’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi ile ABD’de perakende satışlar, New York Fed imalat sanayi endeksi, haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksinin (ÜFE) takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.100 ve 12.000 puanın destek, 12.300 ve 12.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.