Küresel piyasalarda yeni haftanın ana gündemi diplomasi olurken, ABD’de düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu kapsamında yürütülecek liderler temaslarına ilişkin beklentiler risk iştahını destekledi.
ABD Merkez Bankasının (Fed), geçen hafta Temmuz 2023’ten beri ilk kez faiz artırımı tercih etmesi ve Fed Başkanı Kevin Warsh’un ileriye dönük verdiği “şahin” mesajlar, risk iştahını zayıflatmıştı. Ancak yeni haftada diplomasiye ilişkin iyimserlik piyasaları yeniden canlandırdı.
Orta Doğu’da süren gerilim ve Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar enerji arzına dair kaygıları canlı tutarken, akaryakıt fiyatlarındaki artış da büyüme ve enflasyon görünümünü olumsuz etkilemeyi sürdürüyor.
ABD’de enerji maliyetlerinin yükselmesi Fed’e yönelik “şahin” beklentileri güçlendirirken, para piyasalarındaki fiyatlamalar yıl sonuna kadar ilave bir faiz artışı ihtimaline işaret etmeye devam ediyor. Bu hafta çok sayıda Fed yetkilisinin yapacağı sözle yönlendirmeler de yakından izlenecek.
Bu gelişmelerin gölgesinde gözler BM Zirvesi’ne çevrilirken, zirvede başta ABD ile Çin olmak üzere birçok üst düzey toplantı yapılması bekleniyor. Görüşmelerden çıkabilecek olumlu sonuçların jeopolitik riskleri azaltabileceği ve enerji arzına ilişkin görünümü iyileştirebileceği beklentisi petrol fiyatlarında düşüş getirdi.
Petrol tarafındaki gevşeme, enflasyon endişelerini bir miktar hafifletirken riskli varlıklara yönelimi de artırdı. Analistler, petrol arzına ilişkin sorunların hafiflemesinin ekonomilerin ve merkez bankalarının yol haritalarının daha belirgin hale gelmesine katkı sağlayabileceğini, bunun da piyasalardaki belirsizlik algısını kısmen azaltabileceğini belirtiyor.
ABD ve Çin heyetleri de, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye yapması beklenen ziyaret öncesinde ekonomik ve ticari başlıkları ele almak üzere bir araya geldi.
Hazine Bakanı Scott Bessent başkanlığındaki ABD heyeti ile Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlığındaki Çin heyetinin, ABD’nin büyük bankalarından JPMorgan Chase’in Manhattan’daki genel merkezinde yaptığı görüşme gün boyu sürdü.
Bessent, görüşmenin ardından basın mensuplarına yaptığı açıklamada, “Çin ile ticaret ve yapay zeka konusunda çok başarılı bir görüşme gerçekleştirdik.” dedi. Tarafların yeniden bir araya gelme konusunda mutabık kaldığını aktaran Bessent, ABD’nin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması oluşturulmasını önerdiğini de söyledi.
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise, “İran’ın müzakere masasına dönmesi için kapı açık.” açıklamasında bulundu.
Bu gelişmelerin etkisiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yatay bir başlangıçla yüzde 5 seviyesinde girerken, geçen hafta Fed’in peş peşe faiz artışına gidebileceği beklentisiyle 100 seviyesine çıkan dolar endeksi de yeni haftaya aynı seviyelerde başladı.
Yüksek tahvil faizleri ve güçlü dolarla birlikte alternatif maliyeti artan altının onsu haftaya yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 355 dolardan başladı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı da diplomasi sürecine dönüş beklentisiyle yüzde 2,1 azalışla 101,7 dolara geriledi.
Cuma günü New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,17, Nasdaq endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise haftaya pozitif başladı.
Avrupa borsaları cuma gününü negatif kapatırken, yeni haftada BM Genel Kurulu’ndaki gelişmeler, enerji fiyatları ve bölge genelinde Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek.
Orta Doğu’daki gerilim ile petrol ve gaz tedarikine ilişkin kaygılar Avrupa’da yatırımcıları temkinli tutarken, Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi jeopolitik riskleri canlı bırakıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı dün, Ukrayna’da askeri amaçla kullanılan lojistik merkezi ile depo ve gemi vurduklarını bildirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda, savaşın sona erdirilmesi yönündeki çalışmaları ele aldıklarını bildirdi. İlerleyen günlerde New York’ta yapılması planlanan görüşmeye de değinen Zelenskiy, “New York’ta buluşmak üzere anlaştık ve bu görüşme pek çok şeyi değiştirebilir. Diplomatik bir dinamik mevcut.” ifadesini kullandı.
Artan enerji maliyetleri, Avrupa ekonomileri üzerinde baskı oluşturmayı sürdürürken, ülke tahvil faizlerindeki yükseliş de öne çıkıyor. Almanya, İngiltere ve Fransa’da 10 yıllık tahvil faizlerinde yukarı yönlü hareket gözleniyor.
Cuma günü İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,45, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,60, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,49 ve Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,60 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar haftaya ise pozitif başladı.
Asya borsalarında ABD ile Çin arasında yürütülecek görüşmelere ilişkin ilk olumlu sinyaller, bölge piyasalarında risk iştahını artırdı. ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta beklenen görüşmesinde olumlu sonuçlar alınabileceği öngörülüyor.
Çin liderinin 23 Eylül’de ABD’yi ziyaret etmesi bekleniyor. ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump’ın ikinci iktidar döneminde bir tarafta Washington yönetiminin tarife artışları ve teknoloji alanındaki kısıtlamaları, diğer tarafta Çin’in küresel tedarikin büyük bölümünü karşıladığı nadir toprak elementlerinin kontrolüne yönelik attığı adımlarla genişleyen bir dizi anlaşmazlıkta düğümlenmişti.
Trump ile Şi Cinping’in 30 Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan şehrinde yaptığı görüşmenin ardından verilen olumlu mesajlarla taraflar anlaşmazlık konularında geçici uzlaşmaya varmıştı.
Petrol fiyatlarındaki düşüş de Asya’da risk iştahının toparlanmasına katkı sağladı. Bu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi. Japonya’da piyasalar bugün tatil nedeniyle kapalı olacak.
Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,67 değer kaybederek 13.284,42 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 geriledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu’na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere dün ABD’nin New York şehrine geldi.
Bu arada Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından alınan yeni ilke kararları doğrultusunda 17 Eylül’de duyurulan fon tasfiye usul ve esaslarında değişikliğe gidildi. Buna göre, tasfiye edileceği açıklanan fonların portföy yapıları ve piyasa gelişmeleri dikkate alınarak daha önce azami 3 ay olarak belirlenen tasfiye süresi 6 aya çıkarıldı.
Kurul, 17 Eylül’de 7 portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin süreçlerin yürütülmesinde Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmiş, tasfiyenin en fazla 3 ay içinde tamamlanmasını öngörmüştü.
Dolar/TL cuma gününü 48,7650’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,8010’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi, Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.000 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.