Fed’in yeni hamlesi Türkiye’de faiz ve kur baskısını artırıy.
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 25 baz puanlık faiz artışı, küresel piyasalarda yeni bir dönemin işareti olurken kararın Türkiye’ye olası etkileri de yakından takip ediliyor. Fed’in yeniden sıkılaşma sürecine dönmesi, doların güçlenmesi ve ABD tahvil getirilerinin yüksek kalması, gelişmekte olan ülkeler için finansman koşullarını zorlaştırıyor. Türkiye cephesinde ise bu tabloya enerji fiyatları da ekleniyor; petrolün yüksek seviyelerde seyretmesi, doların küresel değer kazanımı ve Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı kurdan enflasyona uzanan yeni bir baskı alanı yaratıyor.
DOLAR BASKISI
ABD tahvillerine yönelen yatırımcı ilgisi, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskıyı artırırken Türk lirası da bu hareketten etkileniyor. Analistlere göre kurdaki olası yükseliş yalnızca döviz piyasasında kalmayacak. Türkiye’nin üretimde kullandığı enerji, ara malı, makine ve hammaddenin önemli bölümünün ithal edilmesi nedeniyle dövizdeki artış kısa sürede şirket maliyetlerine yansıyacak. Uzmanlara göre bu durum enflasyondaki düşüş sürecini de zorlaştırabilecek başlıklar arasında yer alıyor.
PETROL ETKİSİ
Türkiye açısından ikinci önemli risk enerji tarafında öne çıkıyor. Petrol ve doğal gazın dolar üzerinden fiyatlanması, enerji fiyatlarının yüksek olduğu dönemlerde güçlü doların maliyetleri daha da yukarı taşımasına yol açıyor. Petrol fiyatlarındaki artışın akaryakıt üzerinden ulaşımdan tarıma, sanayiden gıdaya kadar geniş bir alana yayılması da enflasyon üzerinde ikinci bir baskı olarak değerlendiriliyor.
FAİZ ALANI DARALIYOR
Yeni küresel tablo Merkez Bankası açısından da dikkatle izlenecek bir sürece işaret ediyor. Türkiye’de enflasyon geriledikçe faiz indirimlerinin devam etmesi beklense de Fed’in yeniden sıkılaştırmaya başlaması bu alanı daraltabileceği ihtimali öne çıkıyor. Uzmanlar göre, önümüzdeki dönemde faiz kararlarında yalnızca içeride açıklanan enflasyon rakamları değil, Fed’in atacağı adımlar, doların seyri ve petrol fiyatları da belirleyici olacak.
BORÇ YÜKÜ RİSKİ
İktisat Uzmanı Ekonomist Barlas Yurtsever, küresel faiz artışlarının özellikle borç yükü üzerinden yeni riskler oluşturduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmeleri gündeme taşıdı: “Dünya ekonomisinin en güçlü ülkeleri artık borcun kendisinden çok bu borcu hangi faizle çevireceğinin derdine düştü. Yalnızca OECD ülkelerinin 2025 yılında kamu borçları için ödediği yıllık faiz yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştı. ABD federal borcu 40 trilyon doları aşarken yıllık net faiz gideri 1 trilyon dolar sınırına dayandı. ABD tahvil faizleri yükseldiğinde ise yalnızca Washington’un bütçesi değil, gelişmekte olan ülkelerin finansman maliyeti de yükseliyor.”
FAİZ GİDERLERİ 2.7 TRİLYON TL
“Fransa’nın faiz giderlerinin 2026’da yaklaşık yüzde 25 artarak 65 milyar avroya ulaşması beklenirken, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,38 ile 19 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Türkiye’nin kamu borcunun milli gelire oranı birçok OECD ülkesinden düşük ancak yüksek nominal faiz, borcun vadesi ve döviz cinsi yükümlülükler önemli risk oluşturuyor. 2026 bütçesinde faiz giderleri yaklaşık 2,74 trilyon TL olarak öngörülüyor. Küresel faizlerin yüksek kalması Türkiye’nin eurobond maliyetini, bankaların dış finansmanını ve şirketlerin borçlanma koşullarını zorlaştırabilir.”
YÖNELİM ARTAR
Fed’in kararının ardından olasılıklara değinen Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “ABD tahvil faizlerinin yükselmesi, küresel sermayenin daha düşük riskle daha yüksek getiri elde edebileceği Amerikan varlıklarına yönelmesini hızlandırabilir. Bu durumda gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı görülebilir. Türkiye açısından yabancı yatırımcıyı çekebilmek için reel getirinin korunması daha önemli hale gelir” diyor.