Barrack tartışması petrol hattı projesini yeniden gündeme ta.
Ortadoğu’da dengeler değişirken, milyarlarca dolarlık enerji projelerinin arkasındaki ticari ilişkiler de mercek altına alındı. Reuters’ın geçtiğimiz gün yayımladığı araştırmada, ABD Başkanı Donald Trump’ın yakın çevresinden Tom Barrack’ın uzun yıllardır iş yaptığı yatırımcı Ziad Ghandour’un yönettiği TI Capital’in, Irak petrolünü Suriye üzerinden Akdeniz’e taşımayı amaçlayan Kerkük-Banyas boru hattı projesine dahil edildiği belirtildi. Resmi mali bildirimlerde, Barrack’ın aynı yatırım grubunun yönettiği ayrı bir gayrimenkul girişiminde belirli koşullarda karın yüzde 20’sine kadar pay alma hakkı bulunduğu da yer aldı.
ESKİ İŞ ORTAĞI
Reuters’a konuşan iki kaynağa göre Barrack’ın, İran savaşı sonrasında Iraklı ve Suriyeli yetkililerle yaptığı görüşmelerde TI Capital’in projeye alınması için girişimlerde bulunduğu öne sürüldü. Haziran ayında Irak yönetimiyle yapılan ortak açıklamada şirketin adı özellikle belirtilirken, temmuz ayında TI Capital; ABD’li Chevron ve Katar merkezli UCC Holding’in de bulunduğu konsorsiyumda yer aldı. Taraflar, Kerkük-Banyas hattının yeniden işler hale getirilmesine dönük teknik ve mali çalışmalar için mutabakata vardı.
KAR PAYI AYRINTISI
Barrack’ın Hükümet Etik Ofisi’ne sunduğu belgelere göre, TI Capital tarafından yönetilen ACD-TI Oakley Investment adlı gayrimenkul girişiminde belirli koşullarda karın yüzde 20’sine kadar pay alma hakkı bulunuyor. Aynı belgelerde Barrack’ın 2024 yılında bu girişimde ücretli danışmanlık görevi üstlendiği de aktarıldı. Ancak bu mali bağlantı, petrol boru hattında doğrudan hissedarlık anlamına gelmiyor. Reuters, Barrack’ın boru hattından kazanç elde edeceğine dair herhangi bir kanıta ulaşamadığını vurguladı.
ENERJİ HESABI
Ortaya çıkan iddialar, Barrack’ın bölgedeki diplomatik rolünü yeniden tartışmaya açtı. Türkiye Büyükelçiliğinin yanı sıra Suriye ve Irak dosyalarında da görev üstlenen Barrack, Ankara-Şam ilişkilerinden SDG/YPG meselesine, İsrail-Suriye geriliminden İran politikasına kadar birçok başlıkta temas yürütüyor. Daha önce Ortadoğu’daki sınırlar, ekonomik bütünleşme ve yeni ticaret koridorları hakkında açıklamalarda bulunan Barrack’ın, geçmiş iş ilişkileri bulunan bir şirketin enerji projesinde yer almasını desteklediği iddiası, diplomasi ile özel ticari çıkarlar arasındaki sınırı yeniden gündeme taşıdı.
KRİTİK GÜZERGAH
Kerkük-Banyas hattı Türkiye açısından da stratejik önem taşıyor. Ankara, Irak üzerinden Basra Körfezi’ni Türkiye’ye ve Avrupa’ya bağlaması planlanan Kalkınma Yolu Projesi ile bölgesel ticaret ve lojistik ağlarında merkez olmayı hedefliyor. Irak petrolünün Suriye üzerinden Akdeniz’e taşınması ise alternatif bir ihracat güzergahı olarak değerlendiriliyor. İki projenin doğrudan rakip olduğu söylenemese de Irak’ın enerji akışında farklı güzergahların güçlenmesi, Türkiye’nin bölgesel enerji ve ticaret hedeflerini etkileyebilecek gelişmeler arasında görülüyor.
HÜRMÜZ HIZLANDIRDI
2003’teki ABD işgalinin ardından devre dışı kalan Kerkük-Banyas hattının yeniden açılmasına yönelik planlar, İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığının aksamasıyla hız kazandı. Reuters’a bilgi veren kaynaklar, projenin en az dört yıl sürebileceğini ve maliyetinin 15 milyar dolara ulaşabileceğini aktardı. TI Capital’in Irak’ın önemli doğal gaz rezervlerinden Akkas sahasına yönelik başka bir konsorsiyumda da yer alması dikkat çekti. Şirketin Suriye’nin Tartus Limanı’ndaki projelerde faaliyet gösterdiği iddiası ise Reuters tarafından bağımsız olarak doğrulanamadı.
ETİK UYARISI
Barrack’ın Ziad Ghandour ile iş ilişkilerinin en az 2020 yılına uzandığı belirtiliyor. Reuters’ın görüşlerine başvurduğu eski Beyaz Saray etik hukukçusu Richard Painter, Barrack’ın ticari bağlantısı bulunan şirketle ilgili karar süreçlerinden tamamen uzak durması gerektiğini savundu. Diğer uzmanlar da kamu görevinin özel ticari çıkarları desteklemek amacıyla kullanılmasını yasaklayan düzenlemelere dikkat çekti. Ancak Barrack hakkında bu olay nedeniyle kesinleşmiş bir etik ihlali veya cezai sorumluluk tespiti bulunmuyor.
WASHINGTON REDDETTİ
ABD Dışişleri Bakanlığı ise Barrack’ın Kerkük-Banyas projesinde herhangi bir rolü veya mali menfaati bulunmadığını açıkladı. Bakanlık, Barrack’ın TI Capital tarafından yönetilen gayrimenkul girişimiyle ilişkisini kabul ederken, diplomatik açıklamalarının ABD’nin bölgesel enerji politikalarını yansıttığını savundu. Açıklamada ayrıca Barrack’ın etik yükümlülüklerine uygun hareket ettiğinin onaylandığı belirtildi.