Atatürk’ü Napolyon’a benzetti, Fransız Başbakanı neden hayra
Cumhuriyet’in 10. yılında Türkiye’ye gelen Fransa’nın eski başbakanı Édouard Herriot, ülkenin kısa sürede geçirdiği değişimi yakından görme fırsatı buldu. Ankara ve İstanbul temaslarının ardından Atatürk’le de görüşen Fransız siyasetçi, Türkiye’den ayrıldıktan sonra izlenimlerini ülkesinde ve kitabında anlattı.
16 Ağustos 1933’te İstanbul’a gelen Édouard Herriot, buradan trenle Ankara’ya geçti. Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ile bir araya geldi. Türkiye’yi Osmanlı döneminde de ziyaret etmiş olan Herriot, iki dönem arasındaki farkı, “1909 yılındaki Türkiye ile bugünkü Türkiye’nin farkı gece ile gündüzün farkı gibidir” sözleriyle aktarıyordu.
Herriot’nun en çok dikkatini çeken başlıklardan biri eğitim oldu. Gezdiği şehirlerde gördüğü yeni okullar nedeniyle Türkçe “mektep” kelimesini de öğrenmişti. Fransız devlet adamı, Türkiye’deki dönüşüm karşısındaki hayranlığını ise, “Şayet genç olsaydım, gelir memleketinizde çalışırdım” cümlesiyle dile getirdi.
Aradan geçen yıllara rağmen Herriot’nun Atatürk ve genç Cumhuriyet’e dair sözleri yeniden hatırlatılıyor. Onun, “O, Türkiye’ye gerçek bir Cumhuriyet verdi. İftiralar onun eserinin başarısını örtemez” ifadesi, Cumhuriyet’in 103. yılında da gündemdeki yerini koruyor.