Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’nde sürdürülen kazılarda, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgelerinden Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası bulundu. Hitit kral sarayının yer aldığı Büyükkale’de ortaya çıkarılan parçanın, antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu bilimsel incelemelerle belirlendi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, buluntuyu sosyal medya hesabından duyurarak Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki yerini bir kez daha hatırlattı.
“İnsan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor”
Bakan Ersoy, yeni parçanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar içerdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor.”
Paylaşımında Filistin’de yaşananlara da değinen Ersoy, “Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Ersoy, keşifte emeği geçen kazı ekibini ve bilim insanlarını da tebrik etti.
Bir yıl süren incelemeyle tespit edildi
Tablet parçası, kazı çalışmalarında Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında bulundu. Bir yüzü korunmuş olan çivi yazılı parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel inceleme yapıldı.
İncelemelerin ardından parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi.
Yeni buluntuda, antlaşmanın 12–20. maddelerinde ele alınan ve iki tarafın ülkelerinden kaçan, diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar yer alıyor. Kırık ve eksik bölümleri bulunan metnin okunabilen kısımlarında Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de bulunuyor.
Antlaşmanın Hattuşa’daki izlerine yeni halka
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906–1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarıldı.
Daha önce bulunan parçalar, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında yer alıyor.
Yeni keşif, antlaşmanın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlıyor. Büyükkale’de sürdürülen kazılarda, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarının da bulunması hedefleniyor.