geçim sınırı. Türk ekonomisi ikinci çeyrekte büyümesini sürdürürken, artışın ana kaynağı hanehalkı tüketimi oldu.
Türk ekonomisine ilişkin son veriler, büyüme, işsizlik, geçim maliyetleri ve gıda fiyatlarında dikkat çekici bir tabloyu ortaya koydu. Ekonomi yılın ikinci çeyreğinde genişlemeyi sürdürürken, büyümeye en güçlü katkı hanehalkı tüketiminden geldi. Buna karşın işgücü piyasasında geniş tanımlı işsizlik yükseldi, açlık ve yoksulluk sınırı da yeni seviyelere taşındı. Tarım cephesinde ise üretici fiyatlarındaki sert hareketlerin market raflarına aynı ölçüde yansımadığı görüldü.
BÜYÜMENİN MOTORU TÜKETİM
TÜİK verilerine göre Türkiye ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,3 büyüdü. Bir önceki çeyreğe göre büyüme ise yüzde 1,1 olarak kaydedildi. Büyümenin ayrıntılarına bakıldığında hanehalkı tüketimi öne çıktı. Hanehalkı nihai tüketim harcamaları yıllık bazda yüzde 3,5 artarken, büyümeye katkısı 2,34 puan oldu. Aynı dönemde kamu tüketimi gerilerken yatırımların katkısı yalnızca 0,16 puanda kaldı. Böylece ikinci çeyrekte ekonomik genişlemenin ana taşıyıcısı iç talep oldu.
İŞSİZLİKTE YUKARI HAREKET
Büyüme verilerini izleyen işgücü istatistikleri ise işsizlikte artışa işaret etti. Temmuz ayında dar tanımlı işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,5 puan yükselerek yüzde 8,1’e çıktı. Genç nüfusta işsizlik oranı da 1,5 puanlık artışla yüzde 14,5 oldu. İşgücü piyasasının daha geniş bölümünü kapsayan atıl işgücü oranı ise aynı dönemde 1,8 puan artarak yüzde 30,6 seviyesine ulaştı. Böylece dar tanımlı işsizlik tek haneli kalmaya devam ederken, işsizler, zamana bağlı eksik istihdamdakiler ve potansiyel işgücünü kapsayan geniş tanımlı gösterge yüzde 30’un üzerine çıktı.
YOKSULLUK SINIRI 121 BİN TL’Yİ AŞTI
Ekonomide büyüme sürerken, hanehalklarının temel yaşam giderleri de artmaya devam ediyor. Türk-İş’in son araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 37 bin 388 TL’ye yükseldi. Gıda harcamasına ek olarak konut, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve diğer zorunlu ihtiyaçlar dahil edildiğinde yoksulluk sınırı 121 bin 786 TL olarak hesaplandı. Böylece dört kişilik bir ailenin sadece temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken aylık gelir 120 bin TL seviyesini aşmış oldu.
TARLADA 10 TL, MARKETTE
Hane bütçesinde önemli yer tutan gıdada, üretici ile market arasındaki fiyat farkı Ağustos ayında yeniden belirginleşti. Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 748,4 ile limonda görüldü. Üreticide kilogramı 10 TL olan limon markette ortalama 84 lira 84 kuruştan satıldı. Böylece limon üreticiden market rafına ulaşıncaya kadar yaklaşık 8,5 kat pahalandı. Havuçta üretici-market fiyat farkı yüzde 380,3, elmada yüzde 377,9, kabakta yüzde 240,9, yeşil soğanda ise yüzde 239,4 oldu. Üreticide 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa, demeti 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan ise 58 lira 83 kuruşa çıktı.
DÜŞÜŞ BELİRLİ ÜRÜNLERDE
Ağustos ayında bazı ürünlerin üretici fiyatlarında ise sert düşüşler dikkat çekti. Üreticide takip edilen 29 ürünün 13’ünde fiyat gerilerken, 9 üründe artış görüldü. 7 üründe ise fiyat değişmedi. Kuru soğanın üretici fiyatı yüzde 54,5, patates yüzde 24,2, yeşil soğan yüzde 23, şeftali ise yüzde 20 düştü.
YUMURTA ZAM ŞAMPİYONU
Marketlerde Ağustos ayında takip edilen 37 ürünün 19’unda fiyat artışı, 18’inde ise düşüş yaşandı. En yüksek artış yüzde 37,8 ile yumurtada görüldü. Yumurtanın market fiyatı adet başına 4 lira 87 kuruştan 6 lira 71 kuruşa yükseldi. Yeşil fasulyede fiyat yüzde 19, yeşil soğanda yüzde 11,1, marulda yüzde 10, kuru incirde yüzde 8,9 arttı. Markette en fazla ucuzlayan ürün ise yüzde 34,2 ile sivri biber oldu. Son verileri değerlendiren Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise, “Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte büyümeye devam ederken, büyümenin ana kaynağı yine hanehalkı tüketimi oldu. Aynı dönemde geniş tanımlı işsizlik yüzde 30,6’ya yükselirken, dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı 121 bin 786 TL’ye çıktı. Gıda tarafında ise üretici ile market arasındaki makas açılmaya devam etti. Mazot ve gübre başta olmak üzere tarımsal girdi maliyetlerindeki artış sofraya yansımaya devam edecektir” dedi.
Kaynak: Web Özel