Küba yaptırımları. ABD’nin Küba bağlantılı yaptırımlarını iki Çin şirketini kapsayacak şekilde genişletmesi, Pekin-Washington hattında yeni gerilim yarattı.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 5 Kasım’da Küba’yla bağlantılı sekiz kuruluş, iki kişi ve beş gemiyi hedef alan yaptırım kararına Çin’den sert tepki geldi. Çin Ticaret Bakanlığı, Washington’ın Çin şirketlerini yaptırımların kapsamına almasının uluslararası hukuku ve devletler arasındaki ilişkilerin temel ilkelerini ihlal ettiğini açıkladı. Hedefteki China National Electronic Import and Export Company (CEIEC) ile Beijing H&C Technologies şirketlerinin, ABD tarafından Küba silahlı kuvvetlerine askeri ekipman ve çeşitli bileşenler sağlamakla suçlandığı belirtildi.
Washington, iki şirketin Küba’nın silah tedarik kuruluşu Sociedad Mercantil Duna ile çalıştığını ileri sürdü. Çin hükümeti ise ABD’nin son dönemde uyguladığı kısıtlamaların iki ülke liderleri arasında varılan uzlaşmalara aykırı olduğunu savunarak Washington’ı hatalı uygulamalarını gecikmeden düzeltmeye çağırdı. Pekin, Çinli şirketlerin haklarını korumak için gerekli önlemleri alma hakkını saklı tuttuğunu da duyurdu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıkladığı kararlar, Küba’nın elektronik, imalat, denizcilik ve teknoloji sektörlerini de yaptırım kapsamına alabilecek şekilde genişletildi.
ÇİN’DEN ABD’YE YAPTIRIM TEPKİSİ
Çin Ticaret Bakanlığı’nın resmi açıklamasında, ABD’nin Çinli şirketlere yönelik tek taraflı yaptırımlarına kesin biçimde karşı çıkıldığı vurgulandı. Bakanlık, Washington’ın son günlerde çok sayıda ayrımcı kısıtlama uyguladığını, bunun Çinli şirketlerin haklarına zarar verdiğini ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin istikrarını bozduğunu belirtti. ABD’nin 5 Kasım’daki kararında hedef alınan CEIEC ve Beijing H&C Technologies, Küba ordusuna ekipman ve bileşen sağladıkları iddiasıyla yaptırım listesine alındı. ABD hükümeti, bu faaliyetlerin Küba güvenlik kurumlarının kapasitesini artırdığı gerekçesini öne sürdü. Ancak bu değerlendirmeler, yaptırım kararını açıklayan Washington’ın kendi iddialarına dayanıyor.
Çin ile Küba arasındaki ilişkiler ise yeni yaptırımlardan çok daha eskiye gidiyor. Küba, 28 Eylül 1960’ta Çin Halk Cumhuriyeti ile diplomatik ilişki kurarak bunu yapan ilk Latin Amerika ülkesi oldu. İki ülke arasındaki siyasi bağlar sonraki yıllarda ticaret, teknoloji, altyapı ve kalkınma projeleriyle genişledi. Çin, Küba’nın elektrik üretimi ve yenilenebilir enerji altyapısında da işbirliği yaptığı ülkeler arasında yer alıyor.
RUSYA VE VENEZUELA İLE PETROL GERİLİMİ
ABD’nin Küba üzerindeki baskısı, 2026 yılı boyunca özellikle enerji tedariki üzerinden artırıldı. Başkan Donald Trump, 29 Ocak’ta imzaladığı 14380 sayılı başkanlık kararnamesiyle Küba’ya doğrudan veya dolaylı petrol sağlayan ülkelerin ABD’ye ihraç ettiği ürünlere ek gümrük vergisi uygulanmasının önünü açtı ve bu ülkeleri tehdit etti. Washington, 1 Mayıs’ta yayımlanan 14404 sayılı yeni kararnameyle de Küba’nın enerji, savunma, madencilik, finans ve güvenlik sektörlerinde faaliyet gösteren yabancı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımlarını genişletti.
Bu adımlar, Küba’nın uzun yıllardır petrol tedarik ettiği Venezuela ile ilişkilerini doğrudan etkiledi. ABD’nin 3 Ocak 2026’da Venezuela’ya düzenlediği askeri operasyonla Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu alıkoymasının ardından Caracas ile Havana arasındaki enerji ilişkileri baskı altına girdi. Venezuela petrolünün kesintiye uğraması, yakıt ithalatına bağımlı Küba’nın elektrik üretimini daha da zorlaştırdı. Rusya da ABD’nin Küba’ya yönelik ekonomik baskısını eleştiren ülkelerin başında geliyor. Moskova, Havana ile tarihsel siyasi ve ekonomik ilişkilerini sürdürürken Washington’ın yaptırımları iki ülke arasındaki enerji ve ticaret işbirliğini etkiliyor. ABD’nin petrol sevkiyatlarını hedef alan kararları, Küba’yla ticaret yapan üçüncü ülkelerin ekonomik ilişkilerini Amerikan yaptırım tehdidiyle karşı karşıya bırakıyor.
BM’DE ABD’YE KARŞI KÜBA TARTIŞMASI
ABD’nin Küba’ya yönelik ekonomik ambargosu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda onlarca yıldır gündemde olan başlıca uluslararası konulardan biri olmayı sürdürüyor. Washington’ın 1960’ta başlattığı ekonomik kısıtlamalar, 1962’de kapsamlı ticaret ambargosuna dönüştü. ABD Kongresinin 1992’de kabul ettiği Cuban Democracy Act ve 1996 tarihli Helms-Burton Yasası, yaptırımları daha da genişleterek üçüncü ülkelerin Küba’yla ekonomik ilişkilerini etkileyen yeni baskıcı hükümler getirdi.
BM Genel Kurulu, Ekim 2026 sonunda ABD’nin ambargoyu kaldırmasını isteyen karar tasarısını üst üste 34. kez kabul etti. Küba hükümeti, yaptırımların enerji, sağlık, ulaşım ve temel tüketim ürünlerinin tedarikinde ağır sonuçlar yarattığını belirtirken ABD hükümeti ise ekonomik sorunlardan Havana’nın iç politikalarını sorumlu tutuyor. Petrol sevkiyatlarını hedef alan Amerikan kararlarının enerji krizini ağırlaştıran ana sebep olduğu çok sayıda uluslararası kuruluşun raporlarında da ortaya konuluyor. Küba’da elektrik kesintileri bazı bölgelerde 24 saati aşarken yakıt sıkıntısı üretim ve ulaşımı doğrudan etkiliyor.