Körfez diplomasisi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırıları son anda durduruldu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni hava saldırıları planı, Körfez ülkelerinden gelen yoğun diplomatik temaslar sonrası askıya alındı. India Today’in haberine göre Katar ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölgedeki müttefikler, Washington’a askeri tırmanış yerine diplomasinin işletilmesi çağrısı yaptı. Haberde, Katar’ın ABD ile İran arasında yürüttüğü arka kapı diplomasisinin son günlerde hızlandığı ve yeni bir müzakere zemini oluşturulmaya çalışıldığı aktarıldı. Trump da Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, İran’a yönelik planlanan saldırıları durdurduğunu doğruladı ve bölgedeki ortak ülkelerin kendisinden anlaşma için zaman istediğini söyledi. Associated Press’in haberine göre Trump, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin yürüttüğü temasların ardından askeri seçeneği şimdilik rafa kaldırdı.
HÜRMÜZ BOĞAZI PAZARLIĞI
Diplomasinin odağında, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı yer alıyor. India Today’in aktardığına göre taraflar, boğazın yeniden tam kapasiteyle uluslararası gemi trafiğine açılmasını sağlayacak bir çerçeve üzerinde çalışıyor. Aynı süreçte İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda da yeni güvenlik düzenlemeleri gündeme geliyor. Wall Street Journal’ın haberine göre Körfez ülkeleri, hem küresel enerji piyasalarının daha fazla zarar görmesini önlemek hem de bölgesel çatışmanın kontrolden çıkmasını engellemek amacıyla Washington üzerinde yoğun diplomatik baskı kurdu. Gazete, arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde işletilmesine ilişkin önemli ilerleme sağladığını aktardı.
TAHRAN TEMKİNLİ
İran cephesi ise Washington’ın iyimser mesajlarını doğrulamakta temkinli davranıyor. Reuters’ın haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile şu anda doğrudan müzakere yürütülmediğini açıkladı. Yetkililer, yalnızca Umman üzerinden Hürmüz Boğazı’nın güvenliği konusunda temasların sürdüğünü belirtirken, ABD’nin askeri baskısı devam ettiği sürece kalıcı bir anlaşmanın mümkün olmayacağını savundu. The Guardian da Trump’ın başlamasını beklediği görüşmeler konusunda İran’ın henüz resmi teyit vermediğine dikkat çekti. Gazeteye göre taraflar arasında dolaylı diplomasi sürse de müzakerelerin kapsamı ve takvimi konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
PİYASALAR RAHAT NEFES ALDI
Trump’ın saldırıları askıya aldığını açıklaması küresel piyasalarda da hızlı bir karşılık buldu. Brent petrol fiyatı yüzde 5’in üzerinde gerilerken yatırımcılar, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde açılabileceği beklentisini fiyatlamaya başladı. Körfez borsalarının büyük bölümü yükseliş kaydederken, jeopolitik risk algısında da geçici bir yumuşama yaşandı.
KRİTİK SÜREÇ
Uluslararası basında değerlendirme yapan kaynaklar, önümüzdeki günlerde yapılması planlanan temasların yalnızca yeni bir ateşkesi değil, İran’ın nükleer faaliyetleri, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve bölgesel güç dengelerini kapsayan daha geniş bir çerçeveyi şekillendirebileceğini belirtiyor. Ancak geçmişte defalarca ilan edilen ateşkeslerin kısa süre içinde bozulmuş olması, temkinli yaklaşımı da beraberinde getiriyor. Associated Press, Trump’ın daha önce de çeşitli dönemlerde saldırıları durdurduğunu açıklamasına rağmen çatışmaların yeniden başladığını hatırlatırken, bu kez diplomatik sürecin kalıcı sonuç üretip üretmeyeceğinin önümüzdeki günlerde netleşeceğini vurgulamıştı.