Teknoloji şirketlerinin yapay zeka ve gözetim odaklı projelerde etik uzmanlarına daha sık başvurması, çoğu zaman gerçek bir denetimden çok kurumsal meşruiyet tartışmasını büyütüyor. Daily Nous’ta yayımlanan ve Lisa Herzog, Marijn Hoijtink, Gijs van Maanen, Ann-Katrien Oimann ile Linnet Taylor tarafından kaleme alınan “External Research Money, Ethics-Washing, and Positive Academic Freedom” adlı analizde, şirket fonlarının akademiye nasıl yön verdiği mercek altına alındı. Yazıda, firmaların desteklediği yapılar için uzun süredir “etik aklama kurulları” ifadesinin kullanıldığı vurgulandı.
VİTRİNDEKİ DANIŞMANLAR
Analizde öne çıkan ilk örnek, gerçek bir vakadan uyarlanan “Sarah” hikayesi oldu. Uluslararası bir dijital gözetim projesinde etik danışmanı olarak davet edilen hukuk akademisyeni, projenin amaçlarını insan hakları ve hukuk açısından sorunlu bulduğu için teklifi reddetti. Buna rağmen sonradan kendi adının fon değerlendirme sürecinde kullanıldığını öğrendi. Durumu fon kuruluşuna bildirmesine karşın proje devam etti. İkinci örnekte ise sorumlu yapay zeka üzerine çalışan bir araştırmacının etik tavsiyeleri proje ortakları tarafından sürekli etkisizleştirildi. Uzmanların kurulda yer almasına rağmen şirketler “etik denetime sahibiz” diyebiliyor; fakat bu denetimin gerçek bir veto ya da yön değiştirme gücü bulunmuyor. Böylece etik, kurumsal vitrinin bir parçasına dönüşüyor. ETİK OLDU iddiası ise çoğu zaman bunun ötesine geçemiyor.
MİLYONLARCA DOLARLIK FONLAR
Tartışma yeni değil. 2019 yılında Facebook, yapay zeka etiği araştırmaları için 7,5 milyon dolarlık fon açtı; ancak Münih Teknik Üniversitesi’ndeki kurulun “önceden belirlenmiş hedeflere uygun bir etik çerçeve çıkardığı” ortaya çıktı. 2023 yılında ise ABD merkezli Washington Post gazetesi, büyük teknoloji şirketlerinin kendilerini denetlemesi beklenen etik kurullar üzerindeki mali etkisini ayrıntılı biçimde araştırdı. Sonuçta mega teknoloji firmalarının, kendi faaliyetlerine zarar vermeyecek sınırlar içinde etik çalışmaları fonladığı görüldü.
GOOGLE VAKASI SEMBOL OLDU
Bu alandaki en bilinen örneklerden biri de Google’daki Timnit Gebru vakası. Google’ın etik AI ekibinin liderlerinden olan Gebru, yapay zekanın önyargılar, çevresel maliyetler ve toplumsal riskler üzerindeki etkisini ele alan akademik çalışmanın ardından işten çıkarıldı. Google, etik kurulun itirazı üzerine makaleye müdahale edildiğini söyledi; Gebru kuruldakilerin isimlerini istediğinde ise yanıt verilmedi. Kısa süre sonra ekibin diğer lideri Margaret Mitchell da işten çıkarıldı. 2023’te Financial Times tarafından yapılan çalışma da bu olayın ardından büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka etiği ekiplerinde kesintilere gittiğini ortaya koydu.
Kaynak: Web Özel
Kaynak: wphaberbotu.com