Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya, 21 Ekim’de Doha’da imzaladıkları Bedir Mutabakat Zaptı ile savunma sanayisinde ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve yatırım alanlarında yeni bir adım attı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın üzerinden yalnızca 75 gün geçmişken gelen bu gelişme, iki farklı iş birliği modelini yan yana getirdi. Mekke, silahlı saldırılara karşı ortak savunmayı öngörürken Bedir, bu iş birliğinin sanayi ve teknoloji boyutunu güçlendirmeyi hedefliyor.
3,7 TRİLYON DOLARLIK EKONOMİ
Anlaşmanın dikkat çeken başlıklarından biri, taraf ülkelerin ekonomik ağırlığı oldu. Dünya Bankası verilerine göre Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 1 trilyon 597 milyar dolar, Endonezya’nın 1 trilyon 446 milyar dolar, Pakistan’ın 407 milyar dolar, Katar’ın ise 216 milyar dolar seviyesinde. Böylece toplam ekonomik büyüklük 3 trilyon 666 milyar dolara ulaşıyor. Dört ülkenin toplam nüfusu ise yaklaşık 630 milyon.
57 MİLYAR DOLARLIK HARCAMA
Ortaklığın askeri boyutu da dikkat çekiyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) verilerine göre Türkiye’nin askeri harcamaları 30 milyar, Pakistan’ın 11,9 milyar, Endonezya’nın ise yaklaşık 15 milyar dolar seviyesinde. Yalnızca bu üç ülkenin yıllık askeri harcamaları 57 milyar dolara yaklaşıyor.
SİLAH PAZARININ İKİ DEV ALICISI
Bedir Mutabakatı’nın bir diğer önemli yönü, dünyanın en büyük silah ithalatçılarından ikisini aynı çatı altında buluşturması oldu. SIPRI’nin 2021-2025 dönemine ilişkin araştırmasına göre Katar dünyanın dördüncü, Pakistan ise beşinci büyük silah ithalatçısı konumunda. Katar küresel büyük silah ithalatının yüzde 6,4’ünü, Pakistan ise yüzde 4,2’sini gerçekleştirdi. Katar’ın silah ithalatı önceki beş yıllık döneme göre yüzde 106, Pakistan’ınki yüzde 66 arttı. Pakistan’ın silah alımlarının yüzde 80’i Çin’den karşılanırken Katar aynı dönemde 100 savaş uçağı teslim aldı.
TÜRKİYE’NİN 10,9 MİLYAR DOLARLIK GÜCÜ
Teknoloji ve sistem geliştirme tarafında Türkiye’nin savunma sanayisi öne çıkıyor. Türk savunma ve havacılık sektörünün ihracatı 2025’te 10,05 milyar dolara ulaşırken 2026’nın ilk dokuz ayında yaklaşık 6,9 milyar dolar olarak gerçekleşti. Eylül sonu itibarıyla son 12 aylık ihracat ise 10,9 milyar dolara yükseldi. İnsansız hava araçları, zırhlı sistemler, savaş gemileri, elektronik harp, radar ve mühimmat teknolojileri Türkiye’nin ortak projelere taşıyabileceği başlıca alanlar arasında yer alıyor. Nitekim dört ülkenin savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin geçmişi de yeni değil. Türkiye ile Endonezya arasında 48 adet KAAN savaş uçağını kapsayan anlaşma bulunuyor.
İKİ KURULLU YENİ MEKANİZMA
Mutabakatın öne çıkan unsurlarından biri de kurumsal işleyiş oldu. Anlaşma kapsamında oluşturulan Yürütme Kurulu ortak projeleri belirleyecek, Stratejik Kurul ise bu projeleri onaylayarak uygulama takvimine bağlayacak. Böylece proje seçimi, karar alma ve uygulama süreçlerinin kurumsal bir yapı üzerinden yürütülmesi amaçlanıyor. Katar yönetiminin açıklamasına göre dört ülkenin üzerinde uzlaşacağı şartlarla başka dost ülkelerin de ilerleyen dönemde mutabakata katılması mümkün.