Vatandaşın borcu büyürken kartlı harcamada artış hızı düştü. 2026 boyunca açıklanan veriler, kamu nakit açığından bireysel borçlara kadar birçok başlıkta tabloyu ağırlaştırdı.
2026’ya ilişkin ekonomik göstergeler, kamu maliyesi ile hane halkı borçluluğunda dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, Hazine eylül ayında 467,2 milyar, ekim ayında ise 329,9 milyar lira nakit açığı verdi. Ekimde kasaya giren para 1 trilyon 391 milyar lira olurken, harcamalar 1 trilyon 721 milyar liraya çıktı. Yalnızca faiz ödemeleri için 279,1 milyar lira ayrıldı; faiz ödemeleri hariç tutulduğunda bile 50,9 milyar liralık açık oluştu. Ocak-ekim döneminde toplam nakit açığı 2 trilyon 201,5 milyar liraya ulaştı.
HARCAMALAR YAVAŞLADI
Vatandaşın alışveriş eğiliminde de belirgin bir yavaşlama görüldü. Kredi ve banka kartlarıyla yapılan harcamaların yıllık artış hızı, 30 Ekim haftasında yüzde 32,9’a geriledi. Böylece oran 2021’den bu yana en düşük seviyeye indi. Aynı gösterge 2022 yılında yüzde 155,3’e kadar yükselmişti. Uzmanlara göre harcamalar lira bazında artmayı sürdürse de yükseliş temposu ciddi biçimde zayıfladı.
SORUNLU BORÇLAR
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun verileri ise borç cephesindeki baskının arttığını gösterdi. 30 Ekim itibarıyla vatandaşların bireysel kredi kartı borçları 3 trilyon 496 milyar liraya çıktı. Bu kalem bir haftada 82,1 milyar lira yükseldi. Bankaların zamanında tahsil edemediği toplam krediler ise 983,1 milyar liraya yükseldi. Bu tutar 18 Eylül’de 876,5 milyar liraydı. Böylece yaklaşık altı haftada sorunlu borçlara 106,6 milyar lira daha eklenmiş oldu.
ENFLASYON TÖKEZLEDİ
Geçim baskısını gösteren diğer veriler de dikkat çekti. Ekim ayında yıllık enflasyon yüzde 29,77, aylık fiyat artışı ise yüzde 2,58 olarak açıklandı. Aynı dönemde bankalardan kullanılan ihtiyaç kredileri 2 trilyon 662 milyar liraya yükseldi. Böylece 2026’nın son aylarına girilirken hem kamu nakit açığında hem de vatandaşın kredi ve kredi kartı borçlarında yüksek seviyeler oluştu.
BORÇLAR KABARIYOR
Takipteki bireysel borçlarda da yükseliş sürdü. BDDK verilerinden yapılan derlemeye göre, ödenemediği için takibe alınan bireysel kredi ve kredi kartı borçları yılbaşından 30 Ekim’e kadar yüzde 71 artarak yaklaşık 405 milyar liraya ulaştı. Takipteki kredi kartı borçları ise 18 Eylül’deki 194,5 milyar liradan 213,8 milyar liraya çıktı. Altı haftada 19,3 milyar liralık, yaklaşık yüzde 10’luk artış kaydedildi. Yılbaşından bu yana ödenemeyen ihtiyaç kredilerinin tutarı da 112,5 milyar liradan 188,8 milyar liraya yükseldi.
“GELİRLER ARTMAZSA OLMAZ!”
Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, tabloyu değerlendirirken, “Ekonomideki rakamlar, hem vatandaşın hem de piyasanın ciddi bir nakit sıkışıklığı yaşadığını gösteriyor. Kredi kartı harcamalarının artış hızının düşmesi, tüketimde yavaşlamaya işaret ederken ödenemeyen borçların büyümesi ödeme gücünün zayıfladığını ortaya koyuyor. Borçların yapılandırılması kısa süreli rahatlama sağlayabilir ancak gelirler yeterince artmadıkça ödeme güçlüğünün sürmesi beklenebilir. Özellikle takipteki kredilerin hızla büyümesi, önümüzdeki dönemde hem hane halkı hem de bankacılık sistemi açısından yakından izlenmesi gereken bir risk oluşturuyor” dedi. Ekonomist Naki Bakır ise Dünya Gazetesi’nde kaleme aldığı son yazısında, “Ocak-ekim döneminde faiz ödemeleri 2,5 trilyon liraya ulaşan Hazine, 2,2 trilyon lira nakit açığı verdi. Hazine, rekor nakit açığının finansmanı ve vadesi gelen 3,4 trilyonluk geri ödemeyi karşılamak için on ayda brüt 5,2 trilyonluk yeni borçlanmaya gitti” uyarısını gündeme taşıdı.