Fransa’da Çin’in ülke dışındaki güvenlik yapılanmasına ilişkin soruşturmada yargı süreci yeni bir aşamaya ulaştı. Intelligence Online’ın (IO) yayımladığı araştırmaya göre Paris İdare Mahkemesi, ekim başında Çinli iş insanı Ni Chaowen’in sınır dışı edilmesine yönelik kararı onayladı. Fransa’nın iç istihbarat kuruluşu olan İç Güvenlik Genel Müdürlüğü (DGSI), 2001’den bu yana Fransa’da yaşayan ve Naumy adlı giyim zincirini yöneten Chaowen’in, Fujian Sanayici ve Tüccarlar Derneği üzerinden Çin Kamu Güvenliği Bakanlığına bağlı gizli bir polis merkezinin faaliyetlerini yürüttüğünü değerlendiriyor. Dönemin İçişleri Bakanı Bruno Retailleau tarafından başlatılan sınır dışı süreci, 2025’te mahkeme kararıyla askıya alınmıştı. Ancak Fransa Danıştayı, 9 Haziran 2026’da derneğin Çin güvenlik kurumlarına aracılık ettiğine ilişkin bulguları kabul ederek önceki yürütmeyi durdurma kararını kaldırdı. Ekimde verilen son karar, dosyada yeni bir hukuki evreyi başlattı.
GİZLİ POLİS MERKEZİ ORTAYA ÇIKTI
57 yaşındaki Ni Chaowen, 2001’de Fransa’ya yerleşti, oturum durumunu 2012’de düzenledi ve hazır giyim, deri ürünleri ile mücevherat ticaretinde faaliyet gösteren şirketler kurdu. En dikkat çeken girişimi ise 2014’te Essonne bölgesindeki Fleury-Mérogis’de kurulan Naumy adlı ucuz giyim zinciri oldu. Şirketin Fransa’da 40’tan fazla satış noktasına ulaştığı bildirildi. Le Monde’un 17 Haziran tarihli araştırmasına göre Chaowen, 2023’ten itibaren Fujian Sanayici ve Tüccarlar Derneği’nin başkanlığını yürüttü. Dernek, Naumy şirketinin Paris’teki tesislerinde faaliyet gösteriyordu. Fransız makamlarının incelemesinde dernek üyelerinin, üzerinde Fuzhou Yurtdışı Polis Hizmet İstasyonu yazan bir afiş önünde çekilmiş fotoğrafı deliller arasında yer aldı. Ayrıca Chaowen’in, 9 Aralık 2021’de Çinli güvenlik yetkililerinin Fransa ziyareti için insan toplamasını isteyen bir WeChat mesajı aldığı belirlendi. Chaowen, 18 Eylül 2023’teki ifadesinde dernek bünyesinde böyle bir merkezin bulunduğunu ve pasaport işlemlerine yardımcı olduğunu kabul etti; ancak daha sonra açıklamasını geri çekti. Savunması, fotoğraf ve mesajların gizli polis faaliyeti kanıtı sayılamayacağını ileri sürdü. Danıştay ise yapının Çin Komünist Partisi’nin yurtdışındaki Çinlileri izleyen kurumları ve Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı’yla bağlantısını, Fransa’nın temel çıkarlarını ihlal eden faaliyetler kapsamında değerlendirdi.
MUHALİFİ ÇİN’E GÖTÜRME GİRİŞİMİ
Fransız karşı istihbaratının 2025 baharından itibaren yürüttüğü soruşturmalar sonucunda ülkedeki 9 gizli Çin polis merkezi kapatıldı. İçişleri Bakanlığı’nın açıklamalarına göre merkezlerin yöneticisi olduğu belirtilen 3 Çin vatandaşı hakkında sınır dışı kararı alındı; haziran itibarıyla ikisi ülkeden çıkarılmıştı. Yapıların çoğu Paris ve çevresindeki Çinli topluluk dernekleri veya ticari işletmeler bünyesinde faaliyet gösteriyordu. Fransız makamları, merkezlerin pasaport işlemleri gibi idari hizmetlerin yanı sıra muhaliflerin izlenmesi, kişisel bilgi toplanması ve Çin’e dönmeleri için baskı kurulmasında kullanıldığını belirtiyor. En dikkat çekici olay 22 Mart 2024’te Paris Charles de Gaulle Havalimanı’nda yaşandı. Çin yönetimini eleştiren duvar yazıları nedeniyle ülkesinde arandığı bildirilen 26 yaşındaki Ling Huazhan, Çin’e giden bir uçağa zorla bindirilmeye çalışıldı. Fransız polisi bu girişimi engelledi. Le Monde’un araştırmasına göre operasyonla bağlantılı olduğu değerlendirilen Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı’nın Paris’teki istasyon şefi ve yardımcısından Fransa’yı terk etmeleri istendi. Ling’in pasaportunun, gizli polis merkezi olduğundan şüphelenilen bir Çin işletmesinde alıkonulduğu belirtildi. Mayıs 2024’te ise Sincan’daki bir kampta tutulduğunu açıklayan Kazakistan vatandaşı Uygur kökenli Gülbahar Jalilova’nın Paris’teki evine gelen kişilerin kendisini tehdit ettiği iddia edildi. Polis kontrolünde bu kişilerden birinin Çin Büyükelçiliği’yle bağlantılı hizmet pasaportu taşıdığı belirlendi. Çin Büyükelçiliği suçlamaları reddetti.
ÇİN’İN 53 ÜLKEDE 102 MERKEZİ
İspanya merkezli insan hakları kuruluşu Safeguard Defenders’ın araştırmasına göre Çin’in en az 53 ülkede 102 yurtdışı gizli polis hizmet merkezi oluşturduğu iddia ediliyor. Kuruluş, ağların Çin’in Fujian eyaletindeki Fuzhou, Zhejiang eyaletindeki Qingtian ve Wenzhou ile Jiangsu eyaletindeki Nantong kentlerinin güvenlik birimleri üzerinden geliştirildiğini belirtti. Rapora göre bu merkezlerden bazıları, Çin’de suçlandıkları gerekçesiyle yurtdışında aranan kişilerin resmi iade prosedürleri dışında geri dönmeye zorlanmasında kullanıldı. Kuruluşun Çin’in resmi açıklamalarından derlediği verilere göre Nisan 2021-Temmuz 2022 arasında yaklaşık 230 bin kişi geri dönmeye ikna edildi. Ancak bu rakamın tamamı gizli polis merkezlerinin faaliyetleri sonucunda gerçekleşen zorla iadeleri göstermiyor. Safeguard Defenders, özellikle kişilerin Çin’deki ailelerine baskı yapılması, çocuklarının eğitim haklarının kısıtlanması ve yakınlarının soruşturmayla tehdit edilmesi gibi yöntemlere dikkat çekti. Kanada Parlamentosu da Çin’in yurtdışı polis merkezleri konusunda özel inceleme başlattı. Pekin ise söz konusu yapıların Çin vatandaşlarına ehliyet ve diğer idari işlemlerde yardımcı olan hizmet merkezleri olduğunu savunuyor; siyasi baskı ve gizli polis operasyonları yürütüldüğü suçlamalarını reddediyor.