İsrail’de seçim heyecanı. İsrail, 27 Ekim’de 7 Ekim 2023 saldırılarından bu yana ilk genel seçim için oy kullanacak.
İsrail’de yaklaşık 7,3 milyon seçmen, 120 üyeli Knesset’in yeni üyelerini belirlemek için salı günü sandık başına gidecek. Oylama, yalnızca Binyamin Netanyahu’nun siyasi geleceği açısından değil; 7 Ekim saldırılarının ardından güvenlik politikalarının, ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik muafiyetinin ve Filistinlilere yönelik yaklaşımın nasıl şekilleneceğini göstermesi bakımından da önem taşıyor. Reuters, Associated Press ve Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi’nin değerlendirmelerine göre, ankette Netanyahu’nun gerisinde görünen muhalefetin de tek başına iktidar çoğunluğunu toplaması kolay görünmüyor. İsrail’de bugüne kadar hiçbir parti tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamadı. Bu nedenle sonuçlar kadar partilerin hangi koşullarda işbirliği yapabileceği de yakından izleniyor.
SON ANKETLER NE SÖYLÜYOR?
İsrail kamu yayıncısı KAN ile Kanal 12’nin 23 Ekim’de yayımladığı son anketlerde Netanyahu’nun bloğu 50, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet cephesi ise 52 sandalye kazanıyor. Arap partilerinin toplam sandalye sayısı yaklaşık 14-14 arasında öngörülürken, küçük partilerin elde edeceği sonuçlar da sandalye dağılımını değiştirebilir. Kanal 12’nin anketinde Eisenkot’un Yashar partisi 22 sandalyeyle ilk sırada yer alıyor. Netanyahu’nun Likud’u 20, eski başbakan Naftali Bennett ile muhalefet lideri Yair Lapid’in ittifakı B’Yachad ise 14 sandalye kazanıyor.
NETANYAHU KAYBEDEBİLİR
Ortaya çıkan tablo, Netanyahu’nun seçimi kaybetme ihtimalini artırıyor; ancak muhalefetin 52 sandalyede kalması, hükümet kurabilmek için farklı siyasi gruplardan destek aramasını gerektiriyor. Anketlerde seçmenlerin yüzde 36’sının hangi partiye oy vereceğine henüz kesin karar vermediğini söylemesi de sonucun belirsizliğini artırıyor. İsrail’de seçim anketleri cuma gününden itibaren, sandıklar kapanana kadar yayımlanamıyor.
EİSENKOT, NETANYAHU’NUN YERİNİ ALABİLİR Mİ?
Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Netanyahu karşıtı cephenin en güçlü adaylarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak muhalefet yalnızca Eisenkot’tan oluşmuyor. Eski başbakan Naftali Bennett ve Yair Lapid’in ittifakı, eski savunma bakanı Avigdor Lieberman’ın partisi ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar da Netanyahu karşıtı blokta yer alıyor.
ARAP PARTİLERİ KİLİT KONUMA GELEBİLİR
İsrail vatandaşı Filistinlilerin oyları, seçim sonucunu etkileyebilecek en önemli değişkenlerden biri olarak görülüyor. Ülkede yaklaşık 1,2 milyon İsrail vatandaşı Filistinli seçmen bulunuyor. Bu seçmenlerin tercihleri, özellikle iki ana blokun da çoğunluğu sağlayamadığı bir tabloda belirleyici olabilir. Arap partilerinin toplamda yaklaşık 14 sandalye kazanması halinde, hükümet kurmak isteyen muhalefet için bu partilerin desteği veya en azından hükümete karşı çıkmamaları önem kazanabilir.
KÜÇÜK PARTİLERİN OYU BÜYÜK FARK YARATABİLİR
İsrail seçim sisteminde partilerin parlamentoya girebilmesi için ülke genelinde kullanılan oyların en az yüzde 3,25’ini alması gerekiyor. Bu oran yaklaşık dört milletvekiline karşılık geliyor. Değerlendirmelere göre barajı aşamayan partilere verilen oylar sandalye dağılımına katılmadığı için, küçük partilerin barajın altında veya üstünde kalması iki büyük siyasi bloğun hesaplarını değiştirebilir.