Otomotivde ‘Made in Europe’ tartışması. AB’nin “Made in Europe” planında İngiltere’ye özel statü tanınmasının önü açılırken Türkiye aynı çerçevede yer almadı.
Avrupa Birliği’nin otomotiv sanayisini korumaya dönük “Made in Europe” planında Türkiye açısından kritik bir eşik oluştu. Fransa ve Almanya’nın uzlaştığı yeni çerçeve, İngiltere’nin belirli koşullarla Avrupa üretimi kapsamına alınmasının önünü açarken, Türkiye için benzer bir düzenleme öngörmüyor. Söz konusu uzlaşma henüz yürürlükte olan bir AB kararı değil; önerinin diğer üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosu tarafından da onaylanması gerekiyor. Buna rağmen Türkiye’nin Avrupa otomotiv üretimindeki güçlü konumuna karşın dışarıda bırakılması, sektörde yakından izleniyor.
41,5 MİLYAR DOLARLIK OTOMOTİV İHRACATI RİSKTE
Türkiye otomotiv sektörü 2025 yılında 41,5 milyar dolarlık ihracat yaptı. Bunun 30,1 milyar dolarlık bölümü Avrupa Birliği ülkelerine gerçekleştirildi. Böylece Türkiye’nin otomotiv ihracatının yaklaşık yüzde 72,5’i AB pazarına yöneldi. AB’nin planı, kamu alımlarında ve belirli devlet desteklerinde Avrupa’da üretilen araç ve bileşenlere öncelik verilmesini öngörüyor. Düzenlemeye göre kamu alımlarından veya desteklerden yararlanacak elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve yakıt hücreli araçların AB içinde monte edilmesi; batarya hariç bileşen değerinin en az yüzde 70’inin de AB kaynaklı olması şart koşuluyor.
İNGİLTERE’YE HANGİ ŞARTLARLA İZİN VERİLİYOR?
Fransa ve Almanya’nın ortak önerisi, 1 Ocak 2020 tarihinde AB tek pazarının parçası olan Avrupa ortaklarının otomotiv düzenlemesine belirli koşullarla dahil edilebilmesini içeriyor. İngiltere, bu tarih itibarıyla tek pazarın parçası olduğu için kapsama alınabilecek ülkeler arasında yer alıyor. Ancak bu kapı koşulsuz değil. Öneride karşılıklılık anlaşması yapılması ve üçüncü ülke yatırımları ile ticari koruma önlemlerinde AB kurallarına uyum sağlanması şartı bulunuyor. Bu kapsamda İngiltere’nin Çin üretimi elektrikli ve hibrit araçlara yönelik AB önlemleriyle uyumlu hareket etmesi de gündeme gelebilir.
YATIRIMLARI ETKİLEYEBİLİR
Türkiye ise AB ile yaklaşık 30 yıldır Gümrük Birliği içinde bulunmasına ve Avrupa otomotiv sanayisinin üretim zincirinde önemli bir rol üstlenmesine rağmen Fransa-Almanya önerisindeki özel kapsamda yer almıyor. Türkiye’de otomotiv üretimi yalnızca yerli markalarla sınırlı değil; Renault, Stellantis bünyesindeki markalar, Ford, Hyundai ve Toyota gibi uluslararası üreticiler ülkede üretim yapıyor ya da Türk tedarikçilerinden parça alıyor. Sektör temsilcileri, Türkiye’nin kapsama dahil edilmemesinin Avrupa’ya yönelik üretim kararlarını ve yeni yatırım planlarını etkileyebileceği görüşünde.