gübre krizi. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksaklıkları kükürt tedarikini zorlaştırırken, fosfatlı gübre fiyatları savaş öncesine göre belirgin biçimde yükseldi.
Orta Doğu’daki savaşın etkileri yalnızca akaryakıt ve enerji piyasalarıyla sınırlı kalmıyor. Tarımsal üretimin temel girdilerinden gübrede yaşanan ham madde sıkıntısı, küresel gıda fiyatları üzerinde yeni bir baskı oluşturuyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunları nedeniyle kükürt arzının daralması, hem üreticileri hem de çiftçileri zorlayan başlıca gelişmeler arasında yer alıyor. Oilprice kaynaklı habere göre, Orta Doğu menşeli kükürdün ton fiyatı savaş öncesindeki yaklaşık 500 dolar seviyesinden 800 doların üzerine çıktı. Kanada menşeli kükürt için bazı alıcıların haziran ayında ton başına 1.000 doların üzerinde ödeme yaptığı da bildirildi.
İKİ KATTAN FAZLA ARTTI
Kükürt, fosfatlı gübre üretiminde kullanılan sülfürik asidin temel ham maddelerinden biri. Uluslararası Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü (IFPRI) bünyesindeki Food Security Portal’da yayımlanan değerlendirmeye göre, kükürt fiyatları 2026’nın ilk altı ayında iki kattan fazla arttı. Aynı dönemde fosfatlı gübre fiyatları da Hürmüz Boğazı’ndaki kapanmanın ardından yüzde 25 ila 30 yükseldi ve yüksek seviyelerde kaldı.
ÇİFTÇİNİN MALİYETİ ARTACAK
Gübre, tarımsal üretimde verimi belirleyen en kritik girdilerden biri olarak öne çıkıyor. Sevkiyat aksamalarının sürmesi, gübre üreticilerinin maliyetlerini yukarı çekerken çiftçilerin ihtiyaç duydukları ürünlere uygun fiyatla ulaşmasını da zorlaştırabilir. Üretim maliyetlerindeki artışın çiftçinin satış fiyatlarına yansıması halinde tüketicinin ödediği fiyatlar da etkilenebilir. Ancak uzman değerlendirmelerine göre bu etkinin hangi üründe, ne ölçüde ve ne zaman görüleceği; üretim bölgesi, gübre kullanım düzeyi, hasat takvimi ve diğer maliyet kalemlerine bağlı olacak.
GIDA FİYATLARINDA YÜKSELİŞ SİNYALİ
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre, küresel Gıda Fiyat Endeksi Eylül 2026’da 136 puana yükseldi. Endeks ağustosa göre yüzde 1,5, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 5,8 arttı. FAO, nakliye aksamaları ve hava koşullarına ilişkin kaygıların uluslararası gıda fiyatları üzerinde etkili olduğunu bildirdi. Reuters’ın dünkü haberinde de savaş kaynaklı sevkiyat sorunları, gübre maliyetleri ve El Niño kaynaklı kuraklık riskinin 2026’nın son aylarında ve 2027’de gıda enflasyonunu artırabileceği belirtildi. Haberde, 2026’da buğday fiyatlarının yüzde 30’dan fazla yükseldiği, bazı önemli Asya ihracat pazarlarında pirinç fiyatlarının ise yüzde 10 ila 13 arttığı aktarıldı.
SOFRAYA ETKİSİ NE ZAMAN GÖRÜLECEK?
Kükürt ve gübre fiyatlarındaki yükseliş, market raflarında anında aynı oranda zam anlamına gelmiyor. Tarımsal ürünlerin üretim takvimi, mevcut gübre stokları, hasat miktarı, ithalat maliyetleri ve nakliye giderleri fiyatların seyrini belirleyecek. Buna karşın, gübre tedarikindeki sıkıntının uzaması ve enerji ile taşımacılık maliyetlerinin yüksek seyretmesi, çiftçinin yeni üretim dönemindeki giderlerini artırabilir. Bu artışların ürün fiyatlarına yansıması halinde hanelerin gıda harcamaları üzerindeki baskının da büyümesi bekleniyor.
KRİTİK NOKTA HÜRMÜZ BOĞAZI
Değerlendirmelere göre kükürt arzındaki sıkıntının temelinde, petrol ve doğal gaz işleme süreçlerinin önemli bir yan ürünü olan bu ham maddenin üretim ve sevkiyatında yaşanan aksamalar bulunuyor. Körfez bölgesindeki tedarik kesintileri, alternatif kaynaklara yönelmeyi zorlaştırırken bazı ülkelerin ihracat kısıtlamaları da piyasadaki arzı daraltıyor.